فيگوئروآ ( مترجم : غلام رضا سميعى )
172
سفرنامه دن گارسيا دسيلوا فيگوئروآ ( سفير اسپانيا در دربار شاه عباس اول ) ( فارسى )
چنان كه به آسانى با اسب از آن بالا مىرفتند . اما آنچه بيشتر ما را دچار تعجب كرد پهناى شگفتانگيز و بزرگى سنگهائى بود كه پلهها را در آنها تراشيده بودند . زيرا علاوهبر آنكه هر پله چهل پى پهنا داشت در بعضى سنگها پنج تا ده پله ساخته شده بود و پلكانى را كه در يك سنگ تراشيده نشده بودند چنان به يكديگر چسبانيده بودند كه از نزديك هم به سختى مىتوانستيم نقاط پيوند را تشخيص دهيم . بدينجهت بيشتر مردمى كه پلكان را مىديدند تصور مىكردند كه همگى آنها در صخرهء يكپارچهء كوه تراشيده شدهاند . در برخى از پلهها شكستگيهائى به چشم مىخورد و اين امرى بود كه با عمر چند چند قرنهء ساختمان ناگزير مىنمود . اما زمان چنان كم در بنا اثر گذاشته است كه به زحمت چنين تأثيرى احساس مىشود . بلكه بالعكس در ملاحظهء كل ساختمان پندارى كه بتازگى بناى آن خاتمه يافته است . همهء سنگهاى ديوار و دو پلكان از مرمر سياه بود . سنگها چنان سخت بودند كه هيچچيز در كل اين بناى عظيم و بىنظير اعجابآورتر از اين سنگها نيست . اين مرمرها در طول چند قرن در برابر حوادث زمان كه همهچيز را خراب و نابود مىكند مقاومت كردهاند . پس از آنكه از بالا رفتن از اين دو پلكان كه در بالا در جاى مربع شكل بسيار صافى به يكديگر مىپيوندد ، فارغ شديم درگاهى يا رواقى مشاهده كرديم كه بر پشت دو اسب بزرگ از مرمر سفيد كه از پيل هم بزرگترند ، استوار گرديده است . در اين مجسمهها كه به شيوهء دورهء اساطيرى ساخته شدهاند - يعنى هر اسب دو بال دارد و در چشمهايش غرور شير نمايان است - خصوصياتى هست كه بهيچوجه در اسبهاى طبيعى يافت نمىشود . اين درگاه در قسمت بالا داراى هره و گلوئى عظيمى است از مرمر . ساير قسمتهايش با بسيارى قرينهسازيها و تناسبها همگان در يك خط مستقيم و با زوايائى چنان كامل ساخته شده كه يافتن نظاير آنها در ساختمانهاى مهندسى بسيار دقيقى كه از بقاياى كاخهاى عظيم روم قديم باقى مانده است نيز غيرممكن است . همهء سنگ درگاه و حتى سنگهاى اسبها با كنده -